|
Huba korzeni powodowana jest przez grzyba o nazwie korzeniowiec wieloletni Heterobasidion annosum. Występuje głównie na drzewach iglastych szczególnie na sośnie i świerku potem na jodle, modrzewiu, rzadziej na liściastych. Grzyb atakuje korzenie i odziomkowe części pnia. Porażeniu ulegają drzewa w wieku od około 3 lat do najstarszych, najczęściej jednak i najsilniej w drzewostanach od 10 do 40 lat.
W d-stanach sosnowych w wieku do około 10 lat przebieg choroby bywa zwykle bardzo szybki i prowadzi do obumarcia zaatakowanego drzewa, co przejawia się najpierw obumarciem korzeni, a następnie zbrązowieniem całego igliwia, (u nasady pnia mogą ukazać się owocniki sprawcy choroby).
Chorobę u starszych drzew stwierdzić można zwykle dopiero po ścięciu drzewa. Porażenie przez grzyba powoduje zgniliznę drewna przenikającą z korzeni do pnia. U sosny zgnilizna występuje tylko u nasady pnia, a u świerka i jodły dochodzi nawet do kilkunastu metrów.
W miarę starzenia się drzewa drewno zmienia się w bezkształtną masę, a we wnętrzu pnia (u świerka i jodły) tworzy się dziuplasta przestrzeń. Surowiec drzewny nie nadaje się do użytku.
W drzewostanach sosnowych rosnących na gruntach porolnych wskazane jest stosowanie biologicznej metody ochrony drzew przed hubą korzeni, powodowaną przez korzeniowca wieloletniego Heterobasidion annosum
Pniaki powstające podczas ścinki drzew w czyszczeniach wczesnych i późnych zarażane są omawianym grzybem, skąd rozprzestrzenia się on na drzewa zdrowe. Aby zapobiec zakażeniu należy nanieść na czoła pozostających pniaków preparat zawierający zarodniki grzyba konkurencyjnego Phlebiopsis gigantea.
Sposób stosowania biopreparatów Ph. gigantea ma istotny wpływ na skuteczność zabiegu i powinien uwzględniać następujące przesłanki:
-
najkorzystniejszym okresem wykonywania zabiegu ochronnego jest wczesna wiosna (z chwilą zejścia śniegu) oraz jesień, gdyż duża wilgotność pniaków i korzeni sprzyja rozwojowi wprowadzanego grzyba,
-
pniaki powinny być ścinane możliwie nisko przy ziemi oraz głęboko nacinane - zależnie od średnicy - siekierą lub pilarką, w celu zwiększenia powierzchni kontaktu z cieczą użytkową i przyspieszenia wnikania grzybni w głąb pniaka,
-
pniaki należy szczepić preparatem nie później niż do trzeciego dnia od ścięcia drzewa; dopuszcza się wykonanie szczepień później niż 3 dni od ścinki pod warunkiem głębokiego, wielokrotnego nacinania pniaka pilarką aż do szyi korzeniowej,
-
szczepienie (zakażenie) pniaka polega na polaniu (spryskaniu) powierzchni ścięcia cieczą użytkową preparatu - zgodnie z instrukcją-etykietą jego stosowania.
-
Zaleca się by zabezpieczoną powierzchnię pniaka należy przykryć czapeczką" z mchu lub ściółki.
Jeżeli nie stosuje się zabezpieczenia biopreparatem , zalecane jest w czasie czyszczeń ścinanie drzewek na wysokości około 20 cm nad ziemią w celu szybszego przeschnięcia pozostawionej części, a przez to powstania warunków mniej sprzyjających zasiedlaniu przez patogena. Pniaki po trzebieżach należy starannie okorowywać. W okresie czyszczeń, aż do pierwszych trzebieży, należy usuwać drzewa obumarłe razem z korzeniami.
W uprawach i młodnikach, w których drzewa rosną od początku w luźniejszej więźbie i nie stwierdza się wzmożonego ich zamierania wywołanego hubą korzeni, należy raczej opóźnić wykonywanie cięć pielęgnacyjnych, niż pozostawiać pniaki niezabezpieczone.
W drzewostanie, w którym już występuje huba korzeni i powstające luki stale się powiększają, wykonywanie trzebieży bez zabezpieczania pniaków biopreparatem Ph. gigantea prowadzi do utrwalenia się ognisk chorobowych i stwarza duże kłopoty przy odnowieniu lasu.
W okresie trzebieży drzew i ich zrywki, zwłaszcza w drzewostanach świerkowych, źródłem zagrożenia przez hubę korzeni są uszkodzenia korzeni i szyi korzeniowej drzew na trasie zrywki. Zrywkę należy zatem prowadzić szczególnie starannie.
Źródło: K. Mańka "Fitopatologia leśna", "Instrukcja ochrony lasu" |